සත්තිස් බෝධිපාක්ෂික ධර්ම යනු

සත්තිස් බෝධිපාක්ෂික ධර්මයන් දැන් අපි ඉතා කෙටියෙන් හඳුනා ගන්නට බලමු. සත්තිස් බෝධිපාක්ෂික ධර්ම කියන්නේ නිවන් ලබා දීමට හේතුවන කරුණු 37 කට, එම 37 තුළ

සත්තිස් බෝධිපාක්ෂික ධර්ම

සතර සතිපට්ඨානය -:

1. කායානු පස්සනාව

2. වේදනානු පස්සනාව

3. චිත්තානු පස්සනාව

4. ධම්මානු පස්සනාව

සතර සම්ය්‍යයක් ප්‍රධාන වීර්යය-:

5. නූපන් අකුසල් නූපදවීමේ වීර්යය

6. උපන් අකුසල් ප‍්‍රහාණය කිරීමේ වීර්යය.

7. නූපන් කුසල් උපදවාගැනිමෙ වීර්යය

8. උපන් කුසල් වැඩිදියුනු කරගැනීමේ වීර්යය

සතර සෘද්ධිපාද-:

  9. ඡන්ද සෘද්ධිපාද

10. චිත්ත සෘද්ධිපාද

11. විරිය සෘද්ධිපාද

12. වීමංසා සෘද්ධිපාද

පංච ඉන්ද්‍රිය-:

13. ශ්‍රද්ධ ඉන්ද්‍රිය

14. විරිය ඉන්ද්‍රිය

15. සති ඉන්ද්‍රිය

16. සමාධි ඉන්ද්‍රිය

17. ප්‍රක්ඥ ඉන්ද්‍රිය

පංච බල-:

18. ශ්‍රද්ධ බල

19. විරිය බල

20. සති බල

21. සමාධි බල

22. ප්‍රක්ඥ බල

සප්ත බොජ්ජංග-:

23. සති බොජ්ජංගය

24. ධම්මවිජය බොජ්ජංගය

25. වීරිය බොජ්ජංගය

26. ප්‍රීති බොජ්ජංගය

27. පස්සද්ධි බොජ්ජංගය

28. සමාධි බොජ්ජංගය

29. උපේක්ෂා බොජ්ජංගය

ආර්ය අෂ්ඨාංගික මාර්ගය-:

30. සම්මා දිට්ඨි

31. සම්මා සංකප්ප

32. සම්මා වාචා

33. සම්මා කම්මන්ත

34. සම්මා ආජීව

35. සම්මා වායාම

36. සම්මා සති

37. සම්මා සමාධි

ඉපදෙමින් මැරෙමින් යන දීර්ඝ සංසාර ගමනේ තමන්ගේ ඉරණමේ ස්වභාවය තේරුම්ගත් තථාගත ශ්‍රාවකයාට ඒ දුකින් නිදහස් වීම පිණිස අවශ්‍ය අවබෝධය ලබාගැනීමට උපකාර වන්නේ සත්තිස් බෝධිපාක්ෂික ධර්මයෝ යි. බෝධි යනු අවබෝධය යි. එනම් චතුරාර්ය සත්‍යය අවබෝධය යි. සතර සතිපට්ඨාන, සතර 

ඍද්ධිපාද, සතර සම්‍යක්පධාන වීර්යය, පංච ඉන්ද්‍රිය, පංච බල, සප්ත බොජ්ඣංග, ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය යන මේ ධර්මයන් අවබෝධයට උපකාර කරන සත්තිස් බෝධිපාක්ෂික ධර්මයෝ යි.

මේ බෝධිපාක්ෂික ධර්මයන් ප්‍රගුණ නොකොට අවබෝධයක් අපේක්ෂා කිරීම කිසිදාක සඵල නොවන්නක්. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මනරම් උපමාවකින් අපට ඒ ගැන පෙන්වා දෙන්නේ මේ ආකාරයට යි. ඔන්න කිකිළියකට බිත්තර ලැබෙනවා. මේ කිකිළි ඒ බිත්තර නොරැක, උණුසුම් නොකර, කුකුල් ගඳ නොගස්සවා පැටව් බලාපොරොත්තු වෙනවා. ඒක හරියට බෝධිපාක්ෂික ධර්මයන් නොවඩපු කෙනෙක් චතුරාර්ය සත්‍යය අවබෝධයක් බලාපොරොත්තු වෙනවා හා සමානයි. කොපමණ බලාපොරොත්තු වුණත්, කොපමණ පැතුවත් කිකිළියට බිත්තර කටුව බිඳගෙන එළියට එන පැටව් දක්නට නොලැබෙන්නා සේ සත්තිස් බෝධිපාක්ෂික ධර්ම නොවඩපු සිතකින් අවබෝධයක් අත්දකින්න බෑ.