කරණීයමෙත්ත සූත්‍රය (පිරිත)

කරණීයමත්ථ කුසලේන යං තං සන්තං පදං අභිසමෙච්ච සක්කෝ උජූ ච සූජූච සුවචෝ චස්ස මුදු අනතිමානි සන්තුස්සකෝ ච සුභරෝ ච අප්පකිච්චෝ ච සල්ලහුකවුත්ති සන්තින්ද්‍රියෝ ච නිපකෝ ච අප්පගබ්භෝ කුලේසු අනනුගිද්ධෝ න ච ඛුද්දං සමාචරේ කිඤ්චි යේන විඤ්ඤු පරේ උපවදෙය්‍යුං සුඛිනෝ වා ඛෙමිනෝ හොන්තු සබ්බේ සත්තා භවන්තු සුඛිතත්තා යේ කේචි පාණභූත ත්ථි තසා වා ථාවරා වා අනවසේසා දීඝා වා යේ මහන්තාවා මජ්ඣිමා රස්ස කාණුකථූලා දිට්ඨා වා යේව අද්දිට්ඨා යේ ච  දූරේ වසන්ති අවිදූරේ භූතා වා සම්භවේසී වා සබ්බේ සත්තා භවන්තු සුඛිතත්තා න පරො පරං නිකුබ්බේථ නා තිමඤ්ඤෙථ කත්ථචි නං කඤ්චි ඛයාරෝසනා පටිඝසඤ්ඤා නාඤ්ඤමඤ්ඤස්ස දුක්ඛමිඡෙය්‍ය මාතා යථා නියං පුත්තං ආයූසා ඒකපුත්ත මනුරක්ඛේ එවම්පි සබ්බ භූතේසූ මානසං භාවයේ අපරිමාණං මෙත්තං ච සබ්බලෝකස්මිං මානසං භාවයේ අපරිමාණං උද්ධං අධෝ ච තිරියං ච අසම්බාධං අවේරං අසපත්තං තිට්ඨං චරං නිසින්නෝ වා සයානෝවා යාවතස්ස විගතමිද්ධෝ ඒතං සතිං අධිට්ඨෙය්‍ය බ‍්‍රහ්මමේතං විහාරං ඉධමාහු දිට්ඨිං ච අනුපගම්ම සීලවා දස්සනේන සම්පන්නෝ කාමේසු විනෙය්‍ය ගේධං නහි ජාතු ගබ්බසෙය්‍යං පුනරේතී ති. ඒතේන සච්ච වජ්ජෙන සබ්බ රෝග විනස්ස්තු, ඒතේන සච්ච වජ්ජෙන සබ්බ භය විනස්ස්තු ඒතේන සච්ච වජ්ජෙන සබ්බ දුක්ඛ විනස්ස්තු.

විස්තරය

උතුම් ශාන්තිපද සංඛ්‍යාත නිර්වාණයක් වේද එය අවබෝධකොට වසනු කැමති අභිවෘද්ධිය සලසා ගැනීමට කැමති පුද්ගලයා විසින් කළයුතු පිලිවෙත් මගක් වෙයි. ඔහු නිවන් අවබෝධය පිනිස, වත් සමාදම් වීමට, පිලිපැදීමට දක්ෂ වන්නේය. හුදු මහත් කටයුතුවල හැකිබවද සෘජු බව මෙන්ම, මනා සෘඡු බවද ඇත්තේය. සුවච බවද, මෘදු බවද, මනා නිහතමානී බවද, ඇතිකරගතයුත්තේය. ලද දෙයින් තුටුවීමද, පහසුවෙන් පෝෂණයට හැකිවීමද, අල්ප කෘත්‍යතාවයද, සැහැල්ලූ පැවතුම් ඇතිබවද, සන්සුන් ඉඳුරන් ඇති බවද, උතුම් නුවණද කඩිසරබවද, ගිහිගෙවල අනිසි නොඇල්මද, තිබිය යුතුයි. හැඩි දැඩි අසංවර ගති මෙන්ම කුලයන් කෙරෙහි නොඇලූනෙක් වන්නේය. නුවණැති අන්්‍යයන්ගේ අවමානයට ලක්වන කුඩා දෙයකුදු නොකරන්නේය. සියලූම සත්වයෝ සැප ඇත්තෝ වෙත්වා භය නැත්තෝ වෙත්වා සුඛිත සිත් ඇත්තෝ වෙත්වා. තෘෂ්ණා භය නිසා තැතිගන්නා වූ ද, තෘෂ්ණා භය නොමැති හෙයින් ස්ථාවර වූ ද, දිග, කෙටි, මහත, මධ්‍යම, විශාල, සියුම් ශරීර ඇත්තෝ ද, සියලූ දිය ගොඩ වෙසෙන හැම සත්තූහූද, පෙනෙන, නොපෙනෙන, දුර, ළඟ, වෙසෙන සත්හූද, උපතට පැමිනි සහ උපතක් සොයන සත්තූහූද, ඉපදීම අවසන් කල සත්තූහූද, සියල්ලෝම සැප ඇත්තෝ වෙත්වා. කෙනෙකු තව කෙනෙකුට වංචා නොකරත්වා, අවමන් නොකරත්වා, කෝපයෙන්, ද්වේශයෙන්, කටයුතු නොකරත්වා, අන් අයගේ දුක් කැමති නොවේවා.  කය වචනය පිලිබද විකෘතියෙන් ද මනෝවි‍‍ය‍කූලත්වයෙන් ද කෙනෙකු තව කෙනෙකුට දුකක් නොවේවා. සිය පණ මෙන් රකින, එක පුතු ඇති මව මෙන්, සියලූ සත්වයන් කෙරෙහි අප‍්‍රමාණ වූ මෛත‍්‍රිය පතුරත්වා. උඩටද, යටටද, හරහටද, හැම දෙයට ඇති බාධා, හිරිහැර, වෛර චේතනා, කරදර, නැතිවන සේ, සැම සත වෙත මෛතී‍ය  පතුරත්වා. සිටගෙනද, ඇවිදිමින්ද, සයනයකරමින්ද, අවදියෙන්ද, සැම කල්හී මේ මෛතී‍ය සහගත සිහියෙන්ම යුතු වෙත්වා. මෙය බුද්ධ ශාසනයේ ශ්‍රේෂ්ඨ විහරණය වේ. මිත්‍යා දෘෂ්ඨියට නොපැමින, උතුම් දැක්මෙන් යුක්තව, වස්තු කාමයෙහි නොඇලී ජීවිතය ගෙවන්නා, යලි උපතට නොපැමිණේ, ඉපිද රහත් බවට පැමිණ නිවන්මගට පැමිණ පිරිනිවන් පාන්නේය. මේ උතම් පිරිතෙන් ඒපිරිතේ සත්‍යයේ බලයෙන් සියළු රෝග, සියළු භය, සියළු දුක්, සැනෙකින් දුරුවී ඔබට නිරන්තර සුවයක් සහ ශාන්තියක්ම වේවා.

කරණීය මෙත්ත සූත්‍රය (මෙත්ත සූත්‍රය) බෞද්ධයන් අතර ආරක්ෂක පිරිතක් ලෙස ද භාවනා ධර්මයක් ලෙස ද ඉතා ප්‍රකටය. තුන් සූත්‍රය ලෙස මහා මංගල සහ රතන සූත්‍ර සමගද භාවිත වන්නක් වීමෙන් පිරිත් දේශනාවන්හිද නැතිවම බැරි අංගයක් වන මෙත්ත සූත්‍රය එහි පදයෙන් පදය අර්ථයත් සමග දහම් පිපාසිත ඔට අතට පත් කිරීමට මෙසේ අදහස් කරමි. මේ සූත්‍ර දේශනාව කුඩා කල පටන් අසන අප එහි අරුතද දැන සිටීම වටින්නේය. මෙය පස්වැනි ඛුද්දක නිකායේ ඉතා පැරණිම ශ්‍රී මුඛ දේශනා ඇතුළත් සුත්ත නිපාතයේ ඇතුලත් දේශනාවකි.නිධාන කතාව: බුදුරජාණන්වහන්සේ සැවැත්නුවර වැඩවාසය කරන සමයක පන්සියයක් භික්ෂුන් වහන්සේලා සුදුසු කමටහන් ලබාගෙන බුදුන් වහන්සේගේ අනතුරු ඇඟවීම් මැද වුවත් වස් තුන් මස විවේකීව බවුන් වැඩීමේ අදහසින් සුදුසු තැනක් සොයා පිටත්ව ගියහ. උන්වහන්සේලා එක්තරා ගමකට වැඩම කළ අවස්ථාවේදී එහි වාසය කළ මිනිස්සු උන්වහන්සේලාගේ අදහස දැනගෙන ගම අසල ඇති වන ලැහැබක් ඊට සුදුසු බව දන්වා සිටියහ. ගමට ඉතා ආසන්න නොවී ඉතා දුරින්ද නොපිහිටි වන ලැහැබක් බැවින් භික්ෂූන්වහන්සේලාත් ඒ වන ලැහැබට වැඩම කර තම භාවනා කර්මය පටන් ගත්හ.මේ වනලැහැබට අරක්ගත් රුක්ෂ දේවතාවුන් සමූහය මේ සිල්වත් භික්ෂූන්වහන්සේලා බිම හිඳිද්දී තමන් උඩ හිඳීම නුසුදුසු යැයි සිතා බිමට බැස්සහ. ඊළඟ දිනයෙත් පිඬුසිඟා වැඩීමෙන් පසු උන්වහන්සේලා පැමිණීමෙන් දේවතාවුන්ට බිමට බැසීමට සිදුවිය. මේ ආකාරයට දින කිහිපයක් ගතවීමෙන් පසු දේවතාවන්ට පෙනීගියේ මේ යෝගාවචර සඟ පිරිස දිගු කලක් නැවතී සිටිනු ඇති බවය.ඔවුහු කතිකා කර භික්ෂූන්වහන්සේලා බියගන්වා එලවාදැමීමට උපක්‍රම යෙදූහ. දේවතාවුන් විසින් අමනුෂ්‍ය රූප මළකඳවල් ආදී බියජනක දෑ මවා පෙන්වීමෙන් ඒ ස්වාමීන්වහන්සේලාගේ බවුන් වැඩීමට බාධා කළහ. උන්වහන්සේලාගේ ශරීර සුදුමැලිව බියෙන් තැති ගැණුනහ. සිත් එකඟ කළ නොහැකිව භාවනා අසාර්ථක විය. දිනක් පැන් ගෙන ඒමට දිය කඩිත්තට ගිය අවස්ථාවේ සංඝ ස්ථවිරයන් වහන්සේ තමන් වහන්සේ සේම අන්‍ය භික්ෂූන් ද ශරීරයෙන් කෘෂව වැහැරී සිටිනු දැක මෞන වෘතය රැකීම හෙවත් මුවින් වචනයක් පිට නොකර සීටීම යන භාවනා වෘතය එතෙකින් නවතා අනෙකුත් ස්වාමීන් වහන්සේලාගෙන් මේ ගැන විමසා බැලූහ. “කිමෙක්ද ඇවැත්නි, ඔබ වහන්සේලා ශරීරයෙන් කෘෂව සුදුමැලි බවට පත් වූයේ කිනම් කරැණකින්දැ”යි විමසූහ. එවිට තමන්වහන්සේට සේම සද්ධිවිහාරික අනෙකුත් භික්ෂූන් වහන්සේලාට ද ඇත්තේ අමුනුෂ්‍ය කරදර බව දැන එතැන තමන්ට සුදුසු තැනක් නොවන්නේ යැයි සිතූ උන්වහන්සේලා පෙරළා බුදුහිමියන් වෙත පැමිණ තම අත්දැකීම සැල කළහ.“ස්වාමීනි, මේ විදියෙ උපද්‍රව වලට මුහුණදෙන්න වුණ එම සෙනසුන බවුන් වැඩීමට සුදුසු නැති බවයි පේන්නෙ.”“නැහැ මහණෙනි, එතැනමයි සුදුසු. මේ වතාවේ නුඹලා ආයුධයක් අරගෙනයි යා යුත්තේ.”“ස්වාමීනි, කුමක්ද ඒ ආයුධය?”ඒ අයුධය තමයි කරණීයමෙත්ත සූත්‍රය. මෙම පිරිත ඉගෙන ගොස් මසකට අට වරක් බණ අසන දිනයන්හිදී සජ්ඣායනා කරන්න……..මෙය පදනම් කර ධර්ම සභාව රැස් වන්න….. මෙය කර්මස්ථානයක් වශයෙන් වඩන්නැයි” අවවාද දී කරණීය මෙත්ත සූත්‍රය දේශනා කළ සේක. මේ උපදෙස් අනුගමනය කළ එම භික්ෂූන්වහන්සේලාට දේවතාවුන්ගේ හිරිහැර නැති වී ගොස් නිතිපතා දෙවිදේවතාවුන්ගේ ද උපකාර ලැබ භාවනා කිරීමෙන් වස්තුන් මස අවසානයේ දී උන්වහන්සේලා පන්සිය නමම අර්හත් ඵල සමාපත්තියට පත්ව උත්තරීතර නිවන් අවබෝධයෙන් සැනසිල්ල උදාකරගත්හ. සාධු! සාධු! සාධු!මෙම අනර්ඝ සූත්‍ර දේශනාවේ මෛත්‍රීය වැඩීමේ උපදෙස්මාලාවක් ඇතුලත් වන අතර එම බුද්ධ වචන භාවනා කර්මයක් දක්වා පහසුවෙන් වැඩීමට ඔබටත් හැකිය. නිවසේදී පිරිත් කියන විට ඔබ අර්ථය බලමින් කියවා මෙම අර්ථ ඔබට හුරු කරවාගෙන නිතර මෙනෙහි කරන විට අර්ථ සහිතවම මෙනෙහි කිරීමෙන් තම තමන්ට ආලෝකයක් තමාවිසින්ම සපයා ගත හැකිය. සූත්‍රයේ අවසානයට සඳහන්වන පරිදි ඔබත් නැවත මව් කුසක පිළිසිඳ නොගැනීමට භාවනා වීර්යය උපදවන්නේ නම් මේ ඔබට සුදුසුම සූත්‍ර දේශනාවයි. එයින් ඔබට නිරන්තර ආරක්ෂාව ලැබෙනු ඇත. එසේ වන්නේ ඔබේ මෛත්‍රී චිත්තයේ මහිමයෙන් සලිත වී යන අමනුෂ්‍යයෝ ඔබට කරදර නොකොට පිං බලාපොරොත්තුවෙන් ඔබව ආරක්ෂා කිරීමට පෙළඹෙන නිසාය.